ناشناسي چنديست كه به دنياي دلم آمده است از قوانين خودش ميگويد از بهشتش،از خدايش، و از دوزخ پر ز بلايش گويد.

ناشناس ميگويد: آمده تا كه هراس افكند از آتش دوزخ،اندر دل من، گويد كه اگر گوش به فرمان خدايش ندهم، آتشي افروزد، پر از دود و بلند، و مرا هيزم آن شعله جان سوز كند!!!

او چه گويد؟!آتش؟؟؟ مگر اين مرد غريب، نشنيده فرياد اهورايي ايران مرا: كه اي بي خبران! من در اين پندارم كه با آتش داغ، تن يخ بسته بي خردي آب كنم نه كه با سوز و خروشش، خشت جان را،در آن كوره آدم پزي زشت و دروغ، بپزم ،گاه بسوزانم و پر دود كنم.

ناشناس ميگويد كه خدا دور زتوست! خانه اش اينجا نيست، خانه اش شهر من است، تا نيايي نداني كه خداچه بزرگ است و چه قدر بت شكن است!

شگفتا! او كيست؟ كه خدا خواندندش؟ من خدا را ديدم! او همين نزديكي ست! من همين جا ديدم ! كف دستان همان پيرزني كه در روشني يك شب تاريك و قشنگ،نان زحمت ميپخت. من خودم ميديدم، كه نان يكدفعه از آسمان بار نيافت، نان همين جا نان شد، كف دستان همان پيرزن جان خسته!

ناشناس ميگويد كه خدا ميشنود گر صدايش بزني ميشنود، روزي ده بار بگو" قل هو الله احد"

چه عجيب است مردم!با شگفتی گفتم: اين خدا كيست كه از آن تو سخن ميراني؟ پارسي ميداند؟

ناشناس ميگويد: كه پي بردن انسان به بهشت آمده است گويد كه بهشتش پر از سرسبزيست ،جوي دارد پر آب، باغ دارد پر گل! نيك ميدانم كه اين مرد غريب هرگز نشنيده وصف گيلان مرا! او نديده پاره جان مرا ! ورنه گر ديده بود! در پي باغ بهشتش،آسمان رفته چرا؟مگر او، خبر از رود سپيد من ندارد كه خروشش شب و روز هستي جان هزاران مرده بي جان شده است.

او به من ميگويد كه بهشتش پر است از شير شتر! جوي عسل! حوري ناب! جام شراب!

گر بنوشي تو هزاران پيك اندر پي هم، اندكي مست نيابي خود را، هي بنوش ،هي پشت هم!

چه عجيب است ياران ! با شگفتي گفتم!اين بهشت است يا عشرتكده ي كيهاني؟ اين شراب است يا آب و شكر؟

من نميدانستم!پس شير شتر خوردني است!!جوي ها در خود عسل ميرانند، بي كندو!!

هم وطن نزديك شو! بين ما ميماند؟ گر بگويم رازي؟ در بهشت اين مرد ،حوريان تا به ابد باكره اند!

با درود

يكشنبه شب گذشته والت ديزني كنسرت هال شاهد يك رويداد هنري پر شور ايراني بود.

اپرت موسي و شبان گروه مستان در ديزني هال لوس آنجلس اجرا شد و همان گونه كه پيش بيني ميشد غوغايي بر پا كرد. از اونجايي كه استاد بسيار به من كمك كردند كه به هدفم برسم و بدون كمكشون من كاري ازم بر نمياد كمترين كاري كه ميتونم بكنم اينه كه پيوند تارنگار مستان رو بگذارم كه گزارش اين برنامه بي همتا رو از تارنگار خودشون ببينيد.

به اميد پيروزي روز افزون استاد خوبم و به اميد برگزاري بزرگترين كنسرت مستان در ايران

شاد باشيد.

هات پنجاه وسوم در يسنا  به پيوند  زناشويي دختر زرتشت پوروچيستا ويژگي داده شده است . در جشني كه براي زناشويي پوروچيستا و نامزدش بر پا شده بود زرتشت براي آنهايي كه در آن جشن بودند و نيز دختران و پسران سخناني ميگويد كه كوتاه شده آن اينگونه است .

"سپنتا ترين و پاكيزه ترين روش زندگي درست انديشي . درست گفتاري و درست كرداري است من چون از فروز هاي مزدا پيروي كردم خداوند به من زندگي و نام جاودانه بخشيد و به همه كساني كه پندار نيك گفتار نيك و كردار نيك داشته باشند اين موهبت را ارزاني خواهد داشت."

پس از پيشگفتار بالا زرتشت دختر خود را فراميخواند و ميگويد براي او همسري گزينش كرده كه در رفتار و منش الگوي نيكان است ولي نميخواهد دخترش بدون انديشه و بررسي هاي بايسته ديدگاه پدرش را درباره همسرش بپذيرد و آن جوان را كه جاماسب ناميده ميشد به همسري برگزيند بلكه ميخواهد او از هر سو در اين باره انديشه كند و هر گاه جاماسب را شايسته همسري دانست بپذيرد سخناني كه زرتشت در اين راستا يه پوروچيستا گفته اي چنين است:

اينك تو اي پوروچيستا كه از دودمان سپنتا و جوان ترين دختر زرتشت هستي من از روي پاكدلي و نيك منشي جاماسب را از جوانان برجسته و نيك منش است براي همسري تو پيشنهاد ميكنم و او را براي همسري تو شايسته ميدانم از تو درخواست دارم در اين باره انديشه و خرد خود را به كار بري و هر گاه به درستي پي بردي كه او شايستگي همسري تو را دارد آنگاه او را شريك زندگي گردان.

پوروچيستا در پاسخ پدر ميگويد: بدون هيچ دو دلي من كسي را كه به نيكي و پاكدلي  مورد پذيرش همگان است بر خواهم گزيد و او را دوست خواهم داشت. باشد كه روشني انديشه نيك به من برسد و زني پاكدامن و پارسا در پاكان باشم و اهورا مزدا براي هميشه دين بهي را به من ارزاني دارد.(گاتها،   هات   53 بند 3 و 4)

زرتشت   از شنيدن سخنان خرد آگاهانه پوروچيستا بسيار شادمان و خشنود ميشود و ميگويد:

اي نو عروسان و نو دامادان

به پند من گوش فرا دهيد و به ياد بسپاريد. پيوسته با انديشه نيك زندگي كنيد و در درستي  و راستي از هم پيشي جوييدتا در زندگي پيروز باشيد بدانيد كه در اين جهان دروغ نا روا بوده و ،فرآيند آن فساد است.از آن دوري كنيد.آن گمراهاني ، كه از راستي خودداري ميكنند،  زندگي خود را نابود خواهند كرد.( گاتها، هات 53 ، بند 5 )

پس از سخنان بالا بين پوروچيستا و جاماسب پيوند زناشويي بسته ميشود. پيوندي با گفتار پارسي با سخن پارسي و برابر با ارزش هاي زن و مرد ايراني، پيماني كه در آن سخن از نيكي بود. پيمان زناشويي ايراني.

تاريخ ايران سرگذشت مردمان و تيره هاي  گوناگوني را در خود جاي داده است. مردماني كه هر يك نقش به سزايي در سربلندي اين مرز و بوم داشته اند. در اين ميان مردم گيلان  نيز از ديرباز در اين سرزمين اهورايي مي زيسته اند و مردان و زناني  غيور در دامان اين سرزمين سبز آيين وهمايون پرورش يافته اند و در تنگناهاي پر و پيچ و خم روزگار، خستگي ناپذير كوشيده اند و دشواري هاي زندگي بردبارانه ناديده گرفتند و از كوهها و جنگل هاي سرسبز آموختند مهرباني و سخت كوشي را.

 امروز كودكان و جوانان گيلاني گرايشي به آموختن فرهنگ و زبان گيلاني نشان نميدهند و در ميان دوستان خود من بسيارند كساني كه سخن گفتن به زبان گيلاني و تالشي را شرم ميدانند و از اين گويش كه بسيار واژه هاي آن ريشه در زبان پارسي باستان و پهلوي دارد دوري ميگزينند. شوربختانه برخي ديگر از هم ميهنان ما نيز در شوخي ها ي خود شايد ناآگاهانه يا آگاهانه اين زبان را به ريشخند ميگيرند و همين كار نيز ميتواند يكي از فرنود هاي گريختن گيلاني هاي امروز از اين گويش باشد . چه بسا اين پيشامد ها در ميان ديگر تيره هاي ايران نيز بوده و هست.

هر ايراني بايد زبان پارسي را بياموزد و بخواند بنويسد و سخن گويد من در كنار كوششی که براي زدودن زبان تازي و بيگانه از زبان پارسی ميكنم همه تلاشم را براي پاسداشت و نگاهداشت گويش گيلان نيز به كنار ميبرم .

شناساندن واژه هاي گيلاني و ريشه آنها/ چامه ها و چامه سرايان گيلاني/باورها و آيين ها/ قهرماناني كه در اين سرزمين سرسبز سربلندي آفريدند و ...........

گيلان استاني ست در شمال ايران كه ميان رشته كوههاي البرز و درياي خزر جاي گرفته است. گيلان در اوستا در آبان يشت و زامياد يشت {ورن} يا { وارنا } varena  آمده كه در زبان پهلوي به gelan  و امروزه گيلان گفته ميشود.كادوسيان همان بومي هايي بودند كه پيش از آريايي ها در گيلان و تالش ميزيسته اند و تالوش يا تالش دگرگون شده واژه كادوس است.

همان گونه كه گفته شد بسياري از واژه هاي گيلاني و تالشي ريشه در زبان پارسي باستان و پهلوي دارند و بسياري نيز دگرگون شده ي پارسي گفتاري امروز هستند.

براي نمونه در زبان گيلكي:

زماني كه ميخواهند بگويدند ( يك بار ) گفته ميشود : اي بار و در زبان پهلوي ē و wē به چم يك است.

واژه توم ( تخم كشتزار برنج ) : به تخم برنج توم بيجار گفته ميشود كه در زبان پهلوي tom  به چم دانه است.

واژه زاك: به چم بچه است كه در زبان پهلوي zahag گفته ميشد و ريشه در زاي و زاييدن دارد.

واژه زاما به چم داماد است در اوستا zamatar  آمده در پارسي "ز" به" د" دگرگون شده است.

لاهيجان به چم شهر ابريشم است از لاه : ابريشم و" ان" پسوند جا و مكان است. لاه نوعي بافته ابريشمي است كه از چين آوردند و پيداست كه در لاهيجان از ديرباز ابريشم توليد ميشد.

واژه " واش " به چم گياه هرز يا گياه خودرو  است. در پهلوي پارتي waŠ گفته ميشد.

( گيلان نامه /به كوشش م.پ.جكتاجي )

 و بسياري واژه هاي ديگر كه تلاش خواهم كرد در اين تارنما بنويسم.

نگاره هايي از زيبايي گيلان و تالش

چرا مينويسم؟ چرا از ايران مينوسيم؟

گاهي از دوستان نزديك و دورم ميشنوم كه دانستن تاريخ گذشته چه وهاكي دارد؟

با دانستن چنين داستان هايي تنها خود را خسته ميكني و بس! كساني بودند و رفتند بايد به آينده بينديشي!

ياد سخن دوستي مي افتم كه ميگفت : هيچ راننده اي بدون اينكه پشت ماشين خود را ببيند نميتواند به پيش براند.

داستان ما نيز اين گونه است اين نوشته ها را براي دوستاني مينويسم كه از دانستن تاريخ به فرنود هاي گوناگون ميگريزند.

بزرگترين سربلندي ما ايرانيان همين بس كه ايراني هستيم و گذشته اي پر از غرور داريم .

از بسياري شنيده ام كه از غرب زدگي جوانان ايراني ميگويند و اينها را نشان ميانگري غربيان ميدانند و ميپندارند كه اين غربيان هستند كه جوانان ما را به اين راه ميكشانند و به گفته همين افراد اين يك جنگ فرهنگي است.

اگر هم بگوييم كه اين يك جنگ فرهنگي است پس در اين كشمكش ساز جنگي دو جنگده فرهنگشان است. دشواري كار كجاست؟ ما جنگ افراز نداريم ؟؟؟ جنگيدن نميدانيم؟؟ يا سرباز جنگي نداريم ؟؟

ما همه اينها را بيش از آنچه ميخواهيم داريم ولي نيازي به جنگيدن نداريم دژ استواري داريم كه زمان درازي است بي نگهبان مانده نگاهبانان بسيار داشته كه امروزه راهشان فراموش شده ما راه وارد شدن به اين دژ را نميدانيم.

در ميان اين ندانستن ها بسيار ميشناسم هم ميهناني كه بهتر از من ميدانند و استاداني كه بهتر از من ميگويند و كساني كه بهتر از من ميشنوند ولي بسيارند كساني كه نميدانند نميخواهند بدانند و نميخواهند بشنوند.

در تاريخ سرزمين اهورايي ما نيكان فراوانند كه اگر بخواهيم تك تك به گذشته هر يك بپردازيم چه بسا كه سده ها به درازا مي انجامد.

زماني كه كار برابر سازي واژه را آغاز كردم دوستاني داشتم و استادي كه ميگفت : "براي چه با زمان عربي دشمني ميكني زبان عربي زبان اسلام و قرآن است ما نيز مسلمانيم"

كساني كه اين سخنان را ميگويند ميدانم كه شمارشان بسيار است پاسخ همه هم ميهنان خوبم را كه چنين ميانديشند اين گونه ميدهم .

درست است زبان عربي زبان قرآن است زبان اسلام است ولي زبان ما نيست مهر مدينه و مهر پارسه هرگز يك جا گرد نخواهد آمد زيرا:

1400 سال پيش تازيان به ايران تاختند مردان را كشتند دختران وزنان را به بردگي گرفتند تنها به اين بسنده نكردند نسك سوزي ها آغاز شد زماني كه سپاه تازيان به رهبري سعدبن ابي وقاص مدائن را گرفتند در آنجا نسك خانه اي داشتيم بسيار بزرگ و سترگ و همه گونه نسك در همه زمينه ها در آن پيدا ميشد به فرمان خليفه آن زمان تازيان همه آن كتاب ها يا سوزانده شد يا به آب سپرده شد .................!!!!!!!!!خودتان بخوانيد چرا؟

بسيار آتشكده ها ويران شد چون تازيان ميپداشتند كه ايرانيان آتش پرستند و آنگاه بود كه خليفه بغداد فتوا ميداد بكشيد اين شياطين آتش پرست را!

ولي مردان و زنان ايراني چه كردند تماشا كردند و هيچ نگفتند كه اين گونه شد؟ نه! آنها جنگيدند دشواري كار اينجاست كه ما از آنها پشتيباني نميكنيم. بابك خرم دين, ابومسلم خراساني, مازيار و........... سرانجام يعقوب ليث صفوي كه اين داستان او را بسيار شنيده ايم.

"چون يعقوب ليث لشكريان محمد ابن طاهر را شكست داد و از جنگ و فتح هرات بازگشت شاعران در مدح او به تازي شعر گفتند و چون شعر بر خواندند او عالم نبود در نيافت ...... پس يعقوب گفت : چيزي كه من اندر نيابم چرا بايد گفت؟ ( تاريخ سيستان به ويراستاري ملك الشعرا بهار )"

اكنون داستان ماست . تازيان تنها به ايران يورش نبردند بسيار تمدن ها را ويران كردند به دور و بر خود نگاه كنيم به تمدن هاي بزرگ آن زمان مصر, لبنان, عراق ,اكنون آنها به چه زباني سخن ميگويند ؟ تازي, فرهنگشان چيست؟آيا آنها دوست داشتند اين گونه باشند؟ نه! نميخواستند! ولي شايد دلاوراني كه ما داشتيم نداشتند .

پارسي ما دگرگون به فارسي شد باز از اين خرسنديم كه مانند ديگر سرزمين ها تازي سخن نميگويم فرهنگمان نابود نشده. فراموش شده است. ميتوان اين فارسي را دگر باره پارسي كرد ميتوان اين فرهنگ را دگر باره زنده كرد. تازيان نتوانستند بگويند پارسي گفتند فارسي آيا ما نيز نميتوانيم؟ آيا براي ما دشوار است كه فرزندانمان را به نام هاي زيباي ايراني نامگذاري كنيم؟ براي ما دشوار است كه الگوي غيرت را بابك خرم دين بدانيم؟ الگوي از جان گذشتگي را آرش كمانگير بدانيم؟ براي ما دشوار است كه به فرزندان خود بياموزيم از كجايند؟

ما با هيچ آييني نميجنگيم تنها از فرهنگ پربار ايران زمين پشتيباني ميكنيم و بس .

تاريان نتوانستند كاري را كه با ديگر تمدن ها كردند با ايراني كنند اين به پاس دلاوران سرزمين ما بود باز ميگويم دلاوراني چون داناي توس فردوسي بزرگ و مردماني چون بابك, مازيار, ابومسلم, يعقوب, سنباد و .......

براي اين است كه مينويسم.

با يار نو از غم كهن بايد گفت با او به زبان او سخن بايد گفت

لا تفعل و افعل نكند چندان سود با اعجمي از كن و مكن بايد گفت

مولانا جلال الدين محمد بلخي